აგვისტოს მაგნიტური ქარიშხლების კალენდარი: როდის არის მოსალოდნელი გეომაგნიტური აქტივობის მატება

აგვისტოს დასაწყისი შედარებით აქტიური კოსმოსური ამინდით იწყება. სპეციალისტთა პროგნოზით, თვის პირველ დღეებში მზის აქტივობა დროებით მოიმატებს, რის გამოც დედამიწის მაგნიტოსფერო რამდენიმე ეპიზოდში აღგზნებულ მდგომარეობაში გადავა.

პროგნოზის მიხედვით, 2 აგვისტოს მოსალოდნელია G1 კლასის (სუსტი) მაგნიტური ქარიშხალი, ხოლო 3, 19 და 23 აგვისტოს მაგნიტოსფერო აღგზნებული იქნება, თუმცა ქარიშხლის დონეს, სავარაუდოდ, ვერ მიაღწევს.

აგვისტოს ყველაზე მნიშვნელოვანი თარიღები

• 2 აგვისტო – G1 კლასის სუსტი მაგნიტური ქარიშხალი;
• 3 აგვისტო – აღგზნებული მაგნიტოსფერო;
• 19 აგვისტო – აღგზნებული მაგნიტოსფერო;
• 23 აგვისტო – აღგზნებული მაგნიტოსფერო.

დანარჩენ დღეებში, არსებული პროგნოზით, დედამიწის მაგნიტური ველი, ძირითადად, მშვიდი იქნება.

რას ნიშნავს G1?

G1 ხუთსაფეხურიანი NOAA-ს სკალის ყველაზე დაბალი დონის გეომაგნიტური ქარიშხალია. იგი, როგორც წესი, მნიშვნელოვან შეფერხებებს არ იწვევს, თუმცა ასეთ დროს, როგორც წესი, ფართომასშტაბიანი პრობლემები არ წარმოიქმნება, თუმცა შესაძლებელია:

• მგრძნობიარე ადამიანებში თავის ტკივილი, დაღლილობა ან ძილის დარღვევა;
• პოლარული ნათების უფრო სამხრეთ განედებზე ხილვა;
• ენერგოსისტემებსა და თანამგზავრებზე უმნიშვნელო გავლენა.

როგორ დავიცვათ თავი?

მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ მაგნიტური ქარიშხლების გავლენა ადამიანზე დღემდე აქტიური კვლევის საგანია და ყველა ადამიანს ერთნაირად არ ეხება. თუმცა, თუ თავს ამ პერიოდში ხშირად შეუძლოდ გრძნობთ, რეკომენდებულია:

• საკმარისი რაოდენობით წყლის მიღება;
• სრულფასოვანი და საკმარისი ძილი;
• ალკოჰოლისა და კოფეინის შემცველი სასმლების შეზღუდვა;
• ქრონიკული დაავადებების შემთხვევაში ექიმის მიერ დანიშნული მკურნალობის რეჟიმის დაცვა;
• ძლიერი ფიზიკური და ემოციური დატვირთვის თავიდან აცილება;
• სეირნობა სუფთა ჰაერზე.

სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ მზის აქტივობის პროგნოზი შეიძლება შეიცვალოს, ამიტომ გეომაგნიტური ამინდის მონაცემები რეგულარულად ახლდება.

რატომ წარმოიქმნება მაგნიტური ქარიშხლები?

მაგნიტური ქარიშხლების მთავარი მიზეზი მზის აქტივობაა. როდესაც მზეზე ძლიერი ამოფრქვევა ან აფეთქება ხდება, კოსმოსში უზარმაზარი რაოდენობით დამუხტული ნაწილაკები და პლაზმა გამოიტყორცნება.

ყველაზე ხშირად გეომაგნიტურ ქარიშხლებს იწვევს:

• მზის აფეთქებები (Solar Flares) – ისინი წარმოქმნიან ძლიერ რენტგენულ და ულტრაიისფერ გამოსხივებას, რომელიც დედამიწამდე სინათლის სიჩქარით, დაახლოებით 8 წუთში აღწევს. ასეთ მოვლენებს შეუძლია რადიოკავშირის დროებითი შეფერხება გამოიწვიოს, თუმცა ყოველთვის არ იწვევს მაგნიტურ ქარიშხალს.
• კორონალური მასის გამოფრქვევა (Coronal Mass Ejection – CME) – ეს არის მზის გვირგვინიდან პლაზმისა და მაგნიტური ველის უზარმაზარი ღრუბლის გამოტყორცნა. სწორედ ეს მოვლენაა ძლიერი გეომაგნიტური ქარიშხლების ყველაზე ხშირი მიზეზი.
• მზის ქარი (Solar Wind) – მზიდან მუდმივად მოედინება დამუხტული ნაწილაკების ნაკადი. როდესაც მისი სიჩქარე ან სიმკვრივე იზრდება, დედამიწის მაგნიტოსფერო უფრო ძლიერ ზეწოლას განიცდის და შესაძლოა აღგზნებულ მდგომარეობაში გადავიდეს.

რამდენ ხანში აღწევს ეს გავლენა დედამიწამდე?

ეს დამოკიდებულია იმაზე, რა ტიპის მოვლენასთან გვაქვს საქმე.

• მზის აფეთქების გამოსხივება დედამიწამდე დაახლოებით 8 წუთსა და 20 წამში აღწევს.
• კორონალური მასის გამოფრქვევის შედეგად გამოტყორცნილ პლაზმას კი დედამიწამდე მოსაღწევად, ჩვეულებრივ, 1–3 დღე სჭირდება. განსაკუთრებით სწრაფ შემთხვევებში ეს დრო შეიძლება 15–18 საათამდე შემცირდეს, ხოლო ნელი ნაკადების შემთხვევაში 4–5 დღემდეც გაიზარდოს.

როდესაც ეს დამუხტული ნაწილაკები დედამიწის მაგნიტოსფეროს აღწევს და მის მაგნიტურ ველთან ურთიერთქმედებს, იწყება გეომაგნიტური ქარიშხალი. სწორედ ამ პროცესის შედეგად ჩნდება პოლარული ნათება, ხოლო ზოგჯერ გავლენა შეიძლება იქონიოს თანამგზავრების მუშაობაზე, რადიოკავშირსა და ელექტროენერგიის ქსელებზე.

საინტერესო ფაქტი: მეცნიერებს მზის ზედაპირის დაკვირვებით ხშირად შეუძლიათ რამდენიმე დღით ადრე განსაზღვრონ, არსებობს თუ არა დედამიწისკენ მომართული კორონალური მასის გამოფრქვევის (CME) საფრთხე. სწორედ ამიტომ მაგნიტური ქარიშხლების ყველაზე ზუსტი პროგნოზები, როგორც წესი, 1–3 დღით ადრე ქვეყნდება, თუმცა არსებობს გრძელვადიანი, 27-დღიანი პროგნოზებიც, რომლებიც მზის ბრუნვასა და მზის აქტიური რეგიონების დაკვირვებას ეფუძნება. ასეთი პროგნოზები წინასწარ წარმოდგენას გვაძლევს მოსალოდნელ გეომაგნიტურ აქტივობაზე, თუმცა მზის აქტივობის მოულოდნელი ცვლილებების გამო ისინი შეიძლება დროთა განმავლობაში დაზუსტდეს ან, მზის ახალი აქტივობის შემთხვევაში, მნიშვნელოვნადაც შეიცვალოს.

თამთა გურული