შხამიანი და უშხამო გველები – რა განსხვავებაა მათ შორის და რომელი სახეობები ბინადრობენ საქართველოში?

წაკითხვა: 2

საქართველოში გველების მიმართ შიში საკმაოდ გავრცელებულია, თუმცა სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ადამიანისთვის საფრთხის შემცველი ყველა გველი არ არის. პირიქით – ჩვენს ქვეყანაში გავრცელებული სახეობების უმეტესობა უშხამოა და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ეკოსისტემის შენარჩუნებაში, რადგან ანადგურებს მღრღნელებსა და სხვა მავნებლებს.

რა განსხვავებაა შხამიან და უშხამო გველებს შორის?

შხამიანი გველები შხამს იყენებენ ნადავლის დასამორჩილებლად და თავდაცვისთვის. შხამი სპეციალური ჯირკვლებიდან კბილების საშუალებით ხვდება მსხვერპლის ორგანიზმში. ადამიანისთვის მათი ნაკბენი შეიძლება სიცოცხლისთვის საშიში იყოს, განსაკუთრებით მაშინ, თუ დროულად არ მოხდა სამედიცინო დახმარების მიღება.

უშხამო გველები კი მსხვერპლს შხამის გარეშე იჭერენ – ზოგიერთები მას ახრჩობენ, ზოგი კი უბრალოდ ყლაპავს. მათი ნაკბენი, როგორც წესი, სიცოცხლისთვის საშიში არ არის, თუმცა შეიძლება გამოიწვიოს ტკივილი ან ინფექცია.

მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რომ გარეგნული ნიშნებით გველის ამოცნობა რთულია. გავრცელებული მოსაზრებები, თითქოს სამკუთხა თავი ან ვერტიკალური გუგა ყოველთვის შხამიან გველზე მიუთითებს, ყოველთვის სანდო არ არის. ამიტომ უცნობ გველთან მიახლოება არასოდეს არის რეკომენდებული.

რომელი შხამიანი გველები ბინადრობენ საქართველოში?

საქართველოში დაახლოებით 23–24 სახეობის გველი გვხვდება, საიდანაც 4 სახეობა შხამიანია.

ყველაზე ცნობილი შხამიანი სახეობებია:

• გიურზა (Macrovipera lebetina) – საქართველოს ყველაზე დიდი და ერთ-ერთი ყველაზე საშიში გველი. ძირითადად გვხვდება ქვეყნის აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.
• ცხვირრქოსანი გველგესლა (Vipera ammodytes transcaucasiana) – ადვილად ცნობადია ცხვირზე არსებული პატარა რქისმაგვარი წარმონაქმნით.
• კავკასიური გველგესლა (Vipera kaznakovi) – გავრცელებულია დასავლეთ საქართველოს ტყიან და მთიან ზონებში. შეტანილია დაცვის სიებში.
• სტეპის გველგესლა (Vipera eriwanensis) – გვხვდება მაღალმთიან და სუბალპურ ზონებში, ძირითადად სამხრეთ საქართველოში.

სპეციალისტების შეფასებით, ამ გველების უმეტესობა ადამიანს მხოლოდ თავდაცვის მიზნით კბენს და შეტევას, როგორც წესი, თავად არ იწყებს.

საქართველოში გავრცელებული უშხამო გველები

საქართველოში ყველაზე ხშირად გვხვდება შემდეგი უშხამო სახეობები:

• ანკარა;
• წყლის ანკარა;
• ესკულაპეს მცურავი;
• ყვითელმუცელა მცურავი;
• წითელმუცელა მცურავი;
• ოთხზოლიანი მცურავი;
• ლეოპარდის მცურავი;
• სხვადასხვა სახეობის ჯუჯა და ბალახის გველები.

ეს სახეობები ადამიანისთვის პრაქტიკულად საფრთხეს არ წარმოადგენენ და ხშირად სასარგებლოც არიან, რადგან მღრღნელების რაოდენობას ამცირებენ.

რა უნდა გააკეთოთ, თუ გველი შეგხვდათ?

სპეციალისტები რამდენიმე მარტივ რეკომენდაციას გასცემენ:

• არ მიუახლოვდეთ და არ სცადოთ მისი დაჭერა;
• ნელა და მშვიდად მოშორდით;
• არ მოკლათ გველი – ისინი ბუნებრივი ეკოსისტემის მნიშვნელოვანი ნაწილი არიან;
• თუ გველმა დაგკბინათ, დაუყოვნებლივ მიმართეთ სამედიცინო დაწესებულებას. არ შეიძლება ჭრილობის გაჭრა, შხამის ამოწოვა ან ტურნიკეტის დადება.

საინტერესო ფაქტი

გველები ადამიანის ვიბრაციას კარგად აღიქვამენ და უმეტეს შემთხვევაში შეხვედრისას გაქცევას ამჯობინებენ. ამიტომ შემთხვევითი შეხვედრების დიდი ნაწილი ნაკბენით არ სრულდება. სწორედ ამიტომ, სპეციალისტები მოსახლეობას სიმშვიდისა და უსაფრთხო დისტანციის დაცვისკენ მოუწოდებენ.

პოსტის ნავიგაცია